Czas ratować dzieci z Ukrainy

Dzieci machają do ojca z pociągu ewakuacyjnego z Kijowa do Lwowa na dworcu głównym w Kijowie, 3 marca. Fot. Gleb Garanich/Reuters.

Wojna w Ukrainie niszczy życie milionów dzieci.
Ataki na szpitale, szkoły, domy i inną infrastrukturę cywilną wystawiają dzieci na bezpośrednie ryzyko śmierci, obrażeń i traumy.

W pierwszych tygodniach inwazji organizacje opiekuńcze ewakuowały dzieci i rodziny zastępcze do bezpieczniejszych miejsc, w tym do Polski.
Kolejne dzieci, rodziny zastępcze i opiekunowie byli przenoszeni do innych bezpiecznych lokalizacji w państwach sąsiednich.

Wiele dzieci nadal pozostawało narażonych na walki lądowe, bombardowania, głód i niskie temperatury.
Według danych z tamtego okresu około 1,5 mln dzieci mieszkało w miastach i miejscowościach znajdujących się w strefach wojny, do których dostęp był ograniczony. Brakowało żywności, energii elektrycznej, leków, paliwa do generatorów i możliwości wezwania pomocy.

Szczególnie narażone są dzieci przebywające w instytucjonalnej pieczy zastępczej i placówkach opiekuńczych.
Takie dzieci mogą być zagrożone zaniedbaniem, przemocą i handlem ludźmi. Ewakuacja wymaga profesjonalnego przygotowania i zgodności ze standardami ochrony dziecka.

W czasie wojny część placówek zmagała się z niedoborem personelu, ponieważ pracownicy również uciekali z zagrożonych obszarów.
Dzieci z niepełnosprawnościami i szczególnymi potrzebami są w takich sytuacjach szczególnie narażone na zaniedbanie i utratę ciągłości opieki.

Organizacje partnerskie współpracowały z właściwymi władzami Ukrainy przy ochronie dzieci pozostających w instytucjach i innych formach pieczy zastępczej.
Liczby zabitych, rannych i przesiedlonych dzieci publikowane w pierwszych tygodniach wojny szybko się zmieniały. Dziś należy korzystać z aktualnych statystyk ONZ, UNICEF i władz Ukrainy.

Długofalowym skutkiem wojny może być trauma całego pokolenia. Dzieci i rodziny potrzebują bezpiecznych dróg ewakuacji, ochrony i długoterminowego wsparcia.
Władze i organizacje powinny zapewniać dzieciom przebywającym w pieczy instytucjonalnej bezpieczeństwo i opiekę odpowiadającą ich indywidualnym potrzebom.

Przepisy dotyczące ewakuacji dzieci z placówek i przemieszczania ich między państwami muszą uwzględniać ochronę przed bezprawnym rozdzieleniem rodziny, handlem ludźmi i nielegalną adopcją.
Każda ewakuacja musi odbywać się z poszanowaniem praw dziecka i najwyższych standardów jego ochrony.

Pomoc humanitarna powinna obejmować także wsparcie zdrowia psychicznego i pomoc psychospołeczną dla dzieci, opiekunów i pracowników pieczy — zarówno w Ukrainie, jak i w państwach przyjmujących uchodźców.

Wraz ze wzrostem liczby cywilów uciekających przed wojną pilnie potrzebne są schronienie i opieka kryzysowa. W praktyce oznacza to m.in. bezpieczne przestrzenie dla dzieci, tymczasową opiekę zastępczą tam, gdzie jest konieczna, oraz możliwie szybkie łączenie dzieci z rodzinami.